dossiers
De Provinciale Statenverkiezingen van Flevoland vinden plaats op 20 maar...
De 55-jarige Berend Smit uit Dwingeloo verdween op zondag 4 november. Dr...
Zes provincies en ruim honderd gemeenten verkopen in 2014 Attero aan inv...
Schoolkinderen liepen 75.000 euro bij elkaar maar de activiteiten van de...
Regio

Theatervoorstelling over Nederlands-Molukse geschiedenis

Geplaatst op donderdag 6 september 2018 14:24
  • 0 © Aan de andere kant

pinterestmail

Regio/Bovensmilde - Vanaf 19 september speelt in Groningen en Drenthe een theatervoorstelling over de gedeelde Nederlands-Molukse geschiedenis. Die theatervoorstelling heet 'Aan de andere kant' en is in Bovensmilde, Appingedam en Hoogkerk te zien.

Het is een unieke gebeurtenis in Nederland: Nederlandse en Molukse theatermakers maken een theatervoorstelling over de gedeelde geschiedenis. Nog niet eerder werd een theatervoorstelling gemaakt waarbij een grote groep betrokken is met zowel Nederlandse als Molukse roots; van (amateur)spelers en de professionele cast, tot vrijwilligers en de theatermakers zelf. En dat is best bijzonder. Een rechtszaak, aangespannen door nabestaanden van de gijzelingsacties, zette de boel dit jaar weer op scherp. Maar de Molukkers, inmiddels alweer derde-, vierde- of vijfde generaties, wonen in Nederland en blijven hier. 'We moeten met elkaar door', stelt Anne van Slageren, de initiator van het project.

Drie theaterstukken

En dat is wat Aan de andere kant wil doen met een drietal theaterstukken. De eerste, Een tijdelijk verblijf, gaat over de komst van Molukse KNIL-militairen en hun families naar Nederland. Het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van Gabriela Melanesy (Nynke Heeg, onder meer bekend van producties voor de PeerGroup), die in 1951 in Nederland aankomt met haar getraumatiseerde man Theus (Roger Goudsmit, onder meer GTST). Bij aankomst wordt hij direct ontslagen. Hun verblijf in Nederland zou in eerste instantie zes maanden duren, daarna moest de rust in Nederlands-Indië zijn teruggekeerd en konden de Molukkers terug naar huis.

Zij werden daarom ondergebracht in woonoorden, vaak voormalig concentratiekampen (de Tweede Wereldoorlog is dan nog helemaal niet zo lang voorbij). Het leven in de kampen is zwaar en provisorisch maar houdt wel de belofte op terugkeer in stand. Uiteindelijk jarenlang. Want het liep anders. Indonesië werd onafhankelijk en de Molukkers zaten vast in Nederland. Zij werden overgebracht naar stenen huizen die veel meer luxe, zoals verwarming, kenden dan de barakken in de woonoorden, maar tegelijkertijd bevestigden wat al een tijd steeds duidelijker werd: terugkeer naar de Molukken zat er niet meer in.

'Pijn'

'De voorstelling maakt duidelijk dat er twee kanten aan het verhaal zitten, en wil dat inzichtelijk maken', zegt Van Slageren. 'Doordat Aan de andere kant gemaakt wordt door Nederlandse en Molukse theatermakers, maar ook door een grote groep Nederlandse en Molukse (amateur)spelers en vrijwilligers willen we het verhaal, onze gedeelde geschiedenis, van beide kanten belichten. Zodat we van elkaar kunnen leren en met elkaar door kunnen.' De rechtszaak die dit jaar werd aangespannen door nabestaanden van de gijzelingsacties zette de boel weer op scherp. 'Het was weer ‘wij’ en ‘zij’ van beide kanten.

De nabestaanden klaagden de staat aan wegens onrechtmatige, want zonder proces, executies van de kapers, terwijl veel 'witte' Nederlanders van mening zijn dat dat nu eenmaal het risico is wanneer iemand besluit een terreurdaad te plegen.''Aan beide kanten zit veel pijn, beide kanten zijn slachtoffers op hun eigen manier', vult Mietji Hully, een van de twee regisseurs, aan. 'We moeten naar elkaar luisteren en elkaars slachtofferschap in de gedeelde geschiedenis erkennen. Zowel van Molukse kant als van de Nederlandse.'

Haven van Delfzijl

Toen het team de aankomst van de Molukse KNIL-soldaten in Nederland reconstrueerde in de haven van Delfzijl voor een van de vele filmpjes in de theatervoorstelling, werd dit opgepikt door de NOS. 'We waren erg blij dat de NOS de actualiteit van het onderwerp in zag', zegt Van Slageren. 'Dat komt natuurlijk door de ontwikkelingen afgelopen jaar, maar eigenlijk blijft dit onderwerp actueel. Ook als we het niet alleen over Molukkers hebben, maar ook over Nederlands-Indië als onderdeel van de Nederlandse geschiedenis. Het zette me aan het denken toen Stef Blok deze zomer zijn uitspraken deed over het falen van de multiculturele samenleving. Het laat naar mijn idee zien hoe men nog steeds, of juist weer meer, alleen bereid is hun eigen kant te zien. Met het excuus dat we elkaar toch niet kunnen begrijpen omdat we uit andere culturen komen. Terwijl het zo belangrijk is om zaken van meerdere kanten te bekijken. Om op zijn minst te proberen om elkaar te begrijpen. Ook, of juist, als dat niet makkelijk is.'

Emoties

Theater kan daartoe een belangrijk medium zijn volgens Hiepie Hoogeveen, de andere helft van het regisseursduo. 'Je zag het tijdens de opnames in Delfzijl, hoeveel emoties dat losmaakte. Bij mensen die ‘alleen maar’ indirect betrokken zijn bij de aankomst van de Molukse KNIL soldaten in Nederland. Het zijn hun kinderen, kleinkinderen en soms zelf achterkleinkinderen met wie dit nog steeds veel doet. En dat komt omdat je het laat zien, het ‘laten zien’ is veel indringender dan woorden, die toch meer sturend kunnen zijn. Ieder ervaart wat hij ziet op een eigen manier. Daarom is theater zo’n goede manier om dit verhaal te vertellen.'

Een tijdelijk verblijf is het eerste deel van de drieluik Aan de andere kant. Dit eerste deel speelt binnenkort, vanaf 19 september op locaties in Appingedam, Hoogkerk en Bovensmilde. In 2019 volgt het tweede deel en in 2020 wordt de drieluik afgesloten met een slotstuk op het terrein van Herinneringscentrum Kamp Westerbork (samenwerkingspartner van Aan de andere kant), het kamp dat Schattenberg werd genoemd toen duizenden Molukse oud KNIL soldaten er werden ondergebracht. Folkduo Tangarine schreef de titelsong voor de voorstelling, die in alle drie de delen terug zal komen.

Op de website www.adak-theater.nl is meer informatie te vinden over de voorstelling. Ook kunnen hier kaartjes worden gekocht.

whatsappTip de redactie via WhatsApp! Voeg 'Dekrantvanmiddendrenthe' toe als contact in uw telefoon, 06-5751 5176, en stuur ons uw tips, foto’s en video’s.